به گزارش سلامت نیوز به نقل از خبرفوری، به ما گفته میشود خواب یک ابرقدرت است؛ چیزی که ما را باهوشتر، سالمتر و شادتر میکند. اما چه مقدار خواب کافی است؟ و آیا بیخوابی واقعاً آنقدر که فکر میکنیم برای ما بد است؟
پروفسور راسل فاستر، رئیس مؤسسه خواب و علوم اعصاب شبانهروزی دانشگاه آکسفورد، میگوید: «یک بار، بعد از اینکه یک ارائه انجام دادم، کسی به سراغم آمد و گفت: «من شبها هشت ساعت نمیخوابم. قرار است بمیرم؟»
و من گفتم: «خب، بله، قرار است بمیری. اما، میدانی، همه ما بالاخره یک روز میمیریم.»
این گفتوگو، امیدوارم، آرامشبخش باشد، اما نباید هم خیلی تعجبآور باشد. در حدود یک دهه گذشته، بارها و بارها به ما گفته شده که خواب از یک تقویتکننده قانونی عملکرد گرفته تا یک ابرقدرت واقعی، همهچیز است؛ و برعکس. اگر به اندازه کافی نخوابیم، خودمان را در معرض شروع زودهنگام خواب ابدی قرار میدهیم. اما واقعاً کمبود خواب چقدر بد است؟ و اگر به نظر میرسد با شش ساعت خواب در شب هم مشکلی نداریم، آیا ممکن است باز هم در حال زمینهسازی برای مشکلاتی در سالهای بعد باشیم؟
کمخوابی واقعاً چقدر خطرناک است؟
برای شروع، خبر بد این است: بله، محرومیت مزمن از خواب واقعاً برای ما بسیار بد است. یکی از یافتههای هشداردهنده و نسبتاً جدید، «سیستم گلیمفاتیک» است؛ سازوکاری برای پاکسازی مواد زائد که در زمان استراحت، پروتئینهای «بدتاخورده» مانند بتا-آمیلوئیدها را از مغز بیرون میبرد؛ همان موادی که در مغز افراد مبتلا به آلزایمر دیده میشوند. فاستر به دادههایی اشاره میکند که نشان میدهند خواب ضعیف در میانسالی، یک عامل خطر برای زوال عقل در سالهای بعدی زندگی است، زیرا مغز توانایی خود را برای پاکسازی مؤثر این سموم از دست میدهد.
پروفسور گای لشزینر، متخصص مغز و اعصاب و کارشناس اختلالات خواب، میگوید: «شواهد فزایندهای وجود دارد که کمبود خواب با افت شناختی در سالهای بعدی زندگی مرتبط است.»
او میافزاید: «اما این مسئله همچنین با افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی و سکته مغزی هم همراه است. ما همچنین میدانیم که خواب بر طیفی از فرایندهای فیزیولوژیک دیگر، مثل سیستم ایمنی، سیستم تنفسی و موارد مشابه، اثر میگذارد. حتی بر نحوه پردازش سیگنالهای درد در مغز هم اثر دارد و شما را نسبت به آنها آسیبپذیرتر میکند. تکتک دستگاههای بدن به نوعی تحت تأثیر خواب قرار میگیرند.»
آیا همه به ۸ ساعت خواب نیاز دارند؟
صرف اینکه شما به هفت تا هشت ساعت خوابی که معمولاً توصیه میشود نمیرسید، لزوماً به این معنا نیست که در معرض خطر هستید. این اعداد معمولاً بر پایه مطالعات «یوکی بایوبنک» قرار دارند؛ یک پایگاه داده بلندمدت زیستپزشکی که زندگی نیممیلیون داوطلب را دنبال میکند تا بررسی کند ژنتیک، سبک زندگی و محیط چگونه در ایجاد بیماری با هم تلاقی پیدا میکنند. اما این به آن معنا نیست که این اعداد بینقصاند. فاستر میگوید: «من از طرفداران پر و پا قرص بایوبنک هستم، اما گاهی سخت است که خواب را از عوامل دیگر جدا کنیم؛ مثلاً خستگیای که از بیماریهای دیگر ناشی میشود.»
او میافزاید: «در مورد چیزی مثل خواب، نمیشود فقط یک میانگین روی آن گذاشت و گفت این همان مقداری است که همه باید داشته باشند.»
پس چطور میتوان فهمید که برای سلامتتان به اندازه کافی میخوابید؟ شاید تعجبآور باشد، اما بهترین شاخص این است که با میزان خوابی که دارید، حالتان خوب باشد. لشزینر میگوید: «بعضی افراد برای حفظ همان سطح از سلامت شناختی، روانی و فیزیولوژیک، نسبت به دیگران به خواب کمتری نیاز دارند، و در مقابل، بعضی دیگر از نظر ژنتیکی خواببلند هستند و به خواب بسیار بیشتری نیاز دارند.»
او ادامه میدهد: «اگر کسی فقط شش ساعت در شب میخوابد اما خسته نیست، علامت شناختی ندارد، و وقتی هم فرصت خواب بیشتر به او داده میشود، بیشتر نمیخوابد، این نشانه خوبی است که شما بهطور ژنتیکی زمان خواب کوتاهتری دارید.»
از کجا بفهمیم خوابمان کافی نیست؟
مغز خسته گرایش دارد تجربههای منفی را به خاطر بسپارد، اما تجربههای مثبت را فراموش کند. فاستر میگوید نشانه بد این است که تحریکپذیر شده باشید، احساس بیحالی و بیرمقی کنید، یا بیش از حد به کافئین وابسته شده باشید. او میگوید: «دادههای واقعاً زیبایی وجود دارد که نشان میدهد مغز خسته تمایل دارد تجربههای منفی را به خاطر بسپارد، اما مثبتها را فراموش کند.»
او ادامه میدهد: «پس اگر میبینید افسرده شدهاید و نوعی نگاه منفی به دنیا پیدا کردهاید، این میتواند نشانهای باشد که یکی از مهمترین چیزها برای سلامتتان را به اندازه کافی دریافت نمیکنید.»
فاستر میافزاید: «همچنین مهم است که به دوستان، خانواده و همکارانتان درباره نحوه رفتارتان گوش بدهید؛ و البته اگر خسته و تحریکپذیر باشید، طبیعتاً کمتر تمایل دارید این کار را بکنید.»
او میگوید: «اگر برای سر پا ماندن در طول روز کافئین زیادی مینوشید، این خیلی مهم است، بهویژه اگر با نوشیدن آن تا بعدازظهر، شروع خوابتان را عقب میاندازید، چون آرامبخشی به اندازه خواب واقعی ترمیمکننده نیست.»
نظر شما